Wikia

Geofictie Wiki

Isselse sterke werkwoorden

817pages on
this wiki
Add New Page
Talk0 Share

Sterke werkwoorden worden in het Issels traditioneel in zeven klassen ingedeeld. Binnen deze klassen zou de ablaut min of meer regelmatig moeten verlopen, al hebben eigen ontwikkelingen in de Isselse taal tot een grote variatie geleid. Het Issels kent nog zeer veel sterke werkwoorden.


Eerste klasseEdit

De eerste klasse kenmerkt zich door de ablaut y-ea-ea. Toch behoren er ook woorden tot de eerste klasse met een u of ie als stamklinker.


Infinitif 1st sg. Prs. 1st pl. prs. 1st sg. praet. 1st pl. praet. part. perf.
bluwa (blijven) ik bluw wy bluwa ik bleo wy bleon bleon
druwa (zweven) ik dryw wy druwa ik dreo wy dreon dreon
fruwa (wrijven) ik fruw wy fruwa ik freo wy freon freon
tjuwa (schelden) ik tjuw wy tjuwa ik tjeo wy tjeon tjeon
skruwa (schrijven) ik skruw wy skruwa ik skreo wy skreon skreon
beja (wachten) ik bej wy beja ik bea wy bean bean
freja (vrijen) ik frej wy freja ik frea wy frean frean
hneja (kneden) ik hnej wy hneja ik hnea wy hnean hnean
hleja (glijden) ik hlej wyt hleja ik hlea wy hlean hlean
leja (lijden) ik lej wy leja ik lea wy lean lean
meja (mijden) ik mej wy meja ik mea wy mean mean
reja (rijden) ik rej wy reja ik rea wy rean rean
skeja (scheiden) ik skej wyt skeja ik skea wy skean skean
sneja (snijden) ik snej wyt snydja ik snea wy snean snean
streja (strijden) ik strej wy streja ik strea wy strean strean
weja (wijden) ik wej wy weja ik wea wy wean wean
nyja (aarzelen) ik nyj wy nyja ik nea wy nein/nean* nein/nean
kryja (krijgen) ik kryj wy kryja ik krea wy krein/krean krein/krean
ryja (strikken) ik ryj wy ryja ik rea wy rein/rean rein/rean
skryja (schreien) ik skryj wyt skryja ik skrea wy skrein/skrean skrein/skrean
spyja (spuwen) ik spyj wyt spyja ik spea wy spein/spean spein/spean
styja (stijgen) ik styj wyt styja ik stea wy stein/stean stein/stean
swyja (zwijgen) ik swyj wy swyja ik swea wy swein/swean swein/swean
liena (lenen) ik lien wy liena ik lean wy leanen leanen
priesan (prijzen) ik pries wy priesa ik preas wy preasen preasen
skiena (schijnen) ik skien wy skiena ik skean wy skeanen skeanen
bita (bijten) ik byt wy bita ik beat wy beaten bitten
frita (krassen) ik fryt wy frita ik freat wy freaten fritten
hnipa (knijpen) ik hnyp wy hnipa ik hneap wy hneapen hnippen
gripa (grijpen) ik gryp wy gripa ik greap wy greapen grippen
hisa (hijsen) ik hys wy hisa ik heas wy heasen hissen
lika (leuk vinden) ik lyk wy lika ik leak wy leaken likken
krita (huilen) ik kryt wyt krita ik kreat wy kreaten kritten
pipa (fluiten) ik pyp wy pipa ik peap wy peapen pippen
tjika (kijken) ik tjyk wyt tjika ik tjeak wy tjeaken tjikken
risa (opstaan) ik rys wy risa ik reas wy reasen rissen
rita (scheuren) ik ryt wy rita ik reat wy reaten ritten
skita (schijten) ik skyt wyt skita ik skeat wy skeaten skitten
slipa (slijpen) ik slyp wy slipa ik sleap wy sleapen slippen
slita (slijten) ik slyt wy slita ik sleat wy sleaten slittem
snika (sluipen) ik snyk wy snika ik sneak wy sneaken snikken
swika (zwichten) ik swyk wy swika ik sweak wy sweaken swikken
wika (vluchten) ik wyk wy wika ik weak wy weaken wikken
wisa (wijzen) ik wys wy wisa ik weas wy weasen wissen
wita (beschuldigen) ik wyt wy wita ik weat wy weaten witten


  • Opm. De vormen nein en nean komen naast elkaar voor. Nein is de oudste, nean is later omwille van de regelmatigheid ontstaan. In gesproken Issels komt de oude vorm steeds minder voor. Wel zijn de -ei-vormen bewaard in de van het voltooid deelwoord afgeleide bijvoeglijke naamwoorden.



Tweede klasseEdit

De tweede klasse kenmerkt zich door de ablaut ie-ó-ó. Naast ie kunnen ook ú en y als stamklinker voorkomen.


Infinitif 1st sg. Prs. 1st pl. prs. 1st sg. praet. 1st pl. praet part. perf.
duwa (duiken) ik duw wy duwa ik dów wy dówn dówn
kluwa (kluiven) ik kluw wy kluwa ik klów wy klówn klówn
skuwa (schuiven) ik skuw wy skuwa ik sków wy skówn skówn
snuwa (snuiven) ik snuw wy snuwa ik snów wy snówn snówn
stuwa (zich spoeden) ik stuw wy stuwa ik stów wy stówn stówn
struwa (waaien) it struwt (geen vorm) it strów (geen vorm) strówn
flyja (vliegen) ik flyj wy flyja ik fló wy flón flón
betryjan (bedriegen) ik betryj wy betryja ik betró wy betrón betrón
byja (buigen) ik byj wy byja ik bó wy bón bón
lyja (liegen) ik lyj wy lyja ik ló wy lón lón
syja (zuigen) ik syj wy syja ik só wy són són
tyja (reizen) ik tyj wy tyja ik tó wy tón tón
bieda (bieden) ik bied wy bieda ik boad wy boan boan
gieta (gieten) ik giet wyt gieta ik goat wy goaten goaten
sieda (koken) ik sied wy sieda ik soad wy soaden soaden
skieta (schieten) ik skiet wyt skieta ik skoat wy skoaten skoaten
smieka (roken) ik smiek wy smieka ik smoak wy smoaken smoaken
kiesa (kiezen) ik kies wy kiesa ik koar wy koaren koaren
liesa (verliezen) ik lies wy liesa ik loar wy loaren loaren
friesa (vriezen) it friest (geen vorm) it froar (geen vorm) froaren
drupa (druipen) ik dreup wy drupa ik droap wy droapen droapen
hula (beschermen) ik heul wy hula ik hoal wy hoalen hoalen
krupa (kruipen) ik kreup wy krupa ik kroap wy kroapen kroapen
flutan (fluiten) ik fleut wy fluta ik float wy floaten floaten
ruka (ruiken) ik reuk wy ruka ik roak wy roaken roaken
skula (schuilen) ik skeul wy skeula ik skoal wy skoalen skoalen
sluta (sluiten) ik sleut wy sluta ik sloat wy sloaten sloaten
slupa (sluipen) ik sleup wyt slupa ik sloap wy sloapen sloapen
snuta (snuiten) ik sneut wy snuta ik snoat wy snoaten snoaten
sputa (spuiten) ik speut wy sputa ik spoat wy spoaten spoaten
supa (zuipen) ik seup wy supa ik soap wy soapen soapen


  • Het bijvoeglijk naamwoord lokken ("gesticht") is afgeleid van een voltooid deelwoord uit deze groep, namelijk dat van het verloren gegane werkwoord luka (uit loaken, verkort).

Derde klasseEdit

De derde klasse kenmerkt zich door de ablaut e-o-o. De stamklinker e wordt voor nasalen regelmatig een i. In het Issels is de laatste groep veel groter dan de eerste, maar omdat de eerste groep als de basis wordt beschouwd wordt deze als eerste genoemd.


Infinitif 1st sg. Prs. 1st pl. prs. 1st sg. praet. 1st pl. praet part. perf.
berja (bergen) ik berje wy berja ik borj wy borjen borjen
derwa (missen) ik derwe wy derwa ik dorw wy dorwen dorwen
helpa (helpen) ik helpe wy helpa ik holp wy holpen holpen
skrekka (schrikken) ik skrek wy skrekka ik skrok wy skrokken skrokken
sterwa (sterven) ik sterwe wy sterwa ik storw wy storwen storwen
swelja (zwelgen) ik swelje wy swelja ik swolj wy swoljen swoljen
tjerwa (kerven) ik tjerwe wy tjerwa ik tjorw wy tjorwen tjorwen
werpa (werpen) ik werpe wy werpa ik worp wy worpen worpen
blinka (blinken) ik blinke wy blinka ik blonk wy blonken blonken
bynda (binden) ik bynde wy bynda ik bond wy bonden bonden
dringa (dringen) ik dringe wy dringa ik drong wy drongen drongen
drinka (drinken) ik drinke wy drinka ik dronk wy dronken dronken
fringa (wringen) ik fringe wy fringa ik frong wy frongen frongen
fynda (vinden) ik fynde wyt fynda ik fond wy fonden fonden
klinga (klinken) ik klinge wyt klinga ik klong wy klongen klongen
linga (wensen) ik linge wy linga ik long wy longen longen
klimma (klimmen) ik klim wy klimma ik klom wy klommen klommen
krimpa (krimpen) ik krimpe wy krimpa ik kromp wy krompen krompen
singa (zingen) ik singe wy singa ik song wy songen songen
sinka (zinken) ik sinke wyt sinka ik sonk wy sonken sonken
slinga (slinken) ik slinge wy slinga ik slong wy slongen slongen
spinna (spinnen) ik spin wy spinna ik spon wy sponnen sponnen
springa (springen) ik springe wy springa ik sprong wy sprongen sprongen
stinka (stinken) ik stinke wy stinka ik stonk wy stonken stonken
swimma (zwemmen) ik swim wy swimma ik swom wy swommen swommen
winna (winnen) ik win wy winna ik won wy wonnen wonnen
wynda (winden) ik wynde wyt wynda ik wond wy wonden wonden
  • Skrekka viel oorspronkelijk onder de vierde klasse, maar heeft zich aan de derde klasse aangepast.


Vierde klasseEdit

De vierde klasse is in het Issels vrij klein. Een kenmerk ervan is dat de stamklinker in enkelvoud van die van het meervoud verschilt, hoewel dit verschijnsel in de vormen voor de tegenwoordige tijd niet bij alle werkwoorden optreedt. De regelmatige ablaut is e-â/o-o.


Infinitif 1st sg. Prs. 1st pl. prs. 1st sg. praet. 1st pl. praet part. perf.
befela (bevelen) ik befêl wy befela ik befâl wy befolen befolen
bêra (dragen) ik bêr wy bêra ik bâr wy boren boren
breta (breken) ik brit wy breta ik brât wy broten broten
nema (nemen) ik nim wy nema ik nâm wy nomen nomen
treffan (treffen) ik tref wyt treffa ik trâf wy troffen troffen
sprekka (spreken) ik sprek wy sprekka ik sprâk wy sproken sproken
stekka (steken) ik stek wy stekka ik stâk wy stoken stoken
stela (stelen) ik stêl wy stela ik stâl wy stolen stolen


Vijfde klasseEdit

Ook de vijfde klasse bestaat uit een kleine groep werkwoorden. De regelmatige ablaut is e-a-e.


Infinitif 1st sg. Prs. 1st pl. prs. 1st sg. praet. 1st pl. praet. part. perf.
kweja (zeggen) ik kwej wy kweja ik kwad wy kwaden kweden
treja (stappen) ik trej wy treja ik trad wy traden treden
eta (eten) ik it wy eta ik at wy aten eten
jeta (pakken) ik jit wy jeta ik jat wy jaten jeten
lesa (lezen) ik lis wy lesa ik las wy lasen lesen
meta (meten) ik mit wy meta ik mat wy maten meten
seta (zitten) ik sit wy seta ik sat wy saten seten
jeon (geven) ik jeon wy jeon ik jâ wy jân jeon
lein (liggen) ik lein wy lein ik lâ wy lân lenn*
plein (plegen) ik plein wy plein ik plâ wy plân plenn
sien (zien) ik sien wy sien ik sâ wy sân senn


  • De woorden lein, plein en sien hebben een onregelmatig voltooid deelwoord. Ei is hier verkort tot e: lenn, plenn, senn. Vergelijk de korte klinker in tjikken onder de eerste klasse: in een voltooid deelwoord wordt de stamklinker wel vaker verkort.


Zesde klasseEdit

De werkwoorden in de zesde klasse hebben een regelmatige ablaut a-oa-a. In enkele gevallen is de stamklinker ei.


Infinitif 1st sg. Prs. 1st pl. prs. 1st sg. praet. 1st pl. praet. part. perf.
bakka {bakken} ik bak wy bakka ik bok wy bokken bakken
fâra (wandelen) ik fâr wy fâra ik foar wy foaren fâren
hâwa (tillen) ik hâw wy hâwa ik hoa wy hoan hâwen
leika (lachen) ik leik wy leika ik loak wy loaken leiken
skâpa (scheppen) ik skâp wy skâpa ik skoap wy skoapen skâpen
swâra (zweren) ik swâr wy swâra ik swoar wy swoaren swâren
drein (dragen) ik drein wy drein ik droa wy droan drenn*
slein (slaan) ik slein wy slein ik sloa wy sloan slenn
frein (vragen) ik frein wy frein ik froa wy froan frenn


  • Net als bij de vijfde klasse zijn vallen ook hier de verkorte klinkers in de voltooide deelwoorden van de n-stammen op.


Zevende klasseEdit

Infinitif 1st sg. Prs. 1st pl. prs. 1st sg. praet. 1st pl. praet part. perf.
falla (vallen) ik fal wy falla ik fiel wy fielen fallen
halda (houden) ik halde wy halda ik hiel wy hielen halden*
fein (vangen) ik fein wy fein ik fing wy fingen fenn**
gein (gaan) ik gein wy gein ik ging wy gingen genn
hein (hangen) ik hein wy hein ik hing wy hingen henn
stein (staan) ik stein wy stein ik sting wy stingen stenn
wein (zullen) ik wein wy wein ik wing wy wingen wenn
bleasa (blazen) ik bleas wy bleasa ik blies wy bliesen bleasen
breada (braden) ik bread wy breada ik bried wy brieden breaden
heata (heten) ik heat wy heata ik hiet wy hieten heaten
leata (laten) ik leat wy leata ik liet wy lieten leaten
reada (raden) ik read wy reada ik ried wy rieden readen
sleapa (slapen) ik sleap wy sleapa ik sliep wy sliepen sleapen
browa (brouwen) ik brów wy browa ik briew wy briewa brówn
howa (houwen) ik hów wy howa ik hiew wy hiewa hówn
lopa (lopen) ik lóp wy lopa ik liep wy liepen lopen
ropa (roepen) ik róp wy ropa ik riep wy riepen ropen
stota (stoten) ik stót wy stota ik stiet wy stieten stoten


  • Bij halda valt de -d- weg in de verleden tijd, mogelijk omdat deze eerder met zwakke werkwoorden wordt geassocieerd.
  • Ook bij de zevende klasse vinden we weer vormen als fenn, genn met een verkorte stamklinker in het voltooid deelwoord.

Ad blocker interference detected!


Wikia is a free-to-use site that makes money from advertising. We have a modified experience for viewers using ad blockers

Wikia is not accessible if you’ve made further modifications. Remove the custom ad blocker rule(s) and the page will load as expected.

Around Wikia's network

Random Wiki